Tolken
In de communicatie met horenden kan een tolk worden ingezet. Dat kan een schrijftolk zijn of een gebarentolk. De schrijftolk (of typetolk, of audiotolk, of velotypist) typt alles in wat er wordt gezegd en de dove persoon kan dit meteen lezen op een scherm. Soms maakt de schrijftolk gebruik van een speciaal toetsenbord met lettergrepen in plaats van losse letters (een zgn. Veyboard). Dit verhoogt de typesnelheid. De Hogeschool van Utrecht biedt aan het instituut voor Gebaren, Taal & Dovenstudies een tweejarige opleiding tot schrijftolk op bachelor-nivo.
Een gebarentolk of doventolk heet tegenwoordig een Tolk Gebarentaal. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden tolkt een Tolk Gebarentaal niet alleen van het gesproken Nederlands naar Nederlandse Gebarentaal (NGT), maar ook van het gesproken Nederlands naar Nederlands ondersteund met Gebaren (NmG). In Nederland zijn momenteel ca. 180 Tolken Gebarentaal. Dat betekent helaas dat er een groot tekort is aan tolken. Sinds 1998 worden er Tolken Gebarentaal opgeleid aan de Hogeschool van Utrecht. Dit is een vier-jarige HBO-opleiding.
Tolkvoorziening aanvragen
Voordat men een tolk kan aanvragen, heeft men een toekenning van tolkuren nodig. Wanneer men doof of ernstig slechthorend is, heeft men recht op 30 tolkuren per jaar in de zogenaamde leefsfeer (vanaf 1 juli 2003). Daarnaast kan men voor studie en werk apart uren vergoed krijgen.
De tolkuren voor de leefsfeer worden geregeld via de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). De toekenning voor tolkuren in de leefsfeer moet worden aangevraagd bij het Menzis Zorgkantoor Arnhem. Hiervoor is een verklaring van de KNO-arts of van het audiologisch centrum nodig om aan te tonen dat de voorziening benodigd is. Hoe de tolkuren worden gebruikt binnen de leefsfeer, mag men zelf beslissen. Bijvoorbeeld voor een kerkdienst, voor een bezoek aan de arts of de rechtbank of voor een familie-aangelegenheid.
De tolkuren voor de werksfeer en onderwijssfeer worden geregeld via de Wet REA (Reïntegratie Arbeidsgehandicapten). De toekenning voor deze tolkuren moeten worden aangevraagd bij het UWV (Uitvoeringsorganisatie WerknemersVerzekering). In principe heeft een dove of ernstig slechthorende persoon recht op een tolkvoorziening van 15% van het aantal uren dat in het arbeidscontract is vastgelegd. Dus bij een werkweek van 40 uur komt dat neer op 6 tolkuren per week. De toekenning van de voorziening in de werksfeer is meestal tijdelijk en moet over het algemeen jaarlijks opnieuw worden aangevraagd.
Voor meer informatie kunt u terecht op deze pagina van het Menzis Zorgkantoor Arnhem.
Tolkenbemiddelingsbureaus
Wanneer men een tolkurentoekenning heeft gekregen van het Zorgkantoor of de uitvoeringsinstelling kan men zich als klant inschrijven bij het bemiddelingsbureau voor tolken (zie hieronder). Daarna kan men elke keer dat men een tolk nodig heeft, een aanvraag indienen. Door het grote tolkentekort moet een aanvraag zo lang mogelijk van tevoren worden ingediend en zal de aanvraag helaas lang niet altijd gehonoreerd kunnen worden.
Er is één centraal bemiddelingsbureau voor tolken: Tolknet (het vroegere TC VisiNet). Bij Tolknet kunt u vooral Tolken Gebarentaal, maar ook schrijftolken aanvragen.
Tolknet
Tolknet is een landelijke organisatie waar doven en slechthorenden terecht kunnen voor kosteloze hulp en advies bij het inzetten van een tolk. Daarnaast bemiddelt Tolknet bij tolkaanvragen. Ook organisaties en horenden kunnen tegen vergoeding van onze diensten gebruik maken. Tolknet heeft jarenlange ervaring en bemiddelt bij zo’n 15.000 tolkaanvragen per jaar.
Zelfstandige tolken
Een aantal Tolken Gebarentaal is als zelfstandig ondernemer werkzaam. Ook bij deze zelfstandige tolken kan men een aanvraag indienen. Zelfstandige tolken die zich hebben laten inschrijven, kunt u vinden via het Register Tolken Gebarentaal (zie hieronder).
Stichting Register Tolken Gebarentaal
De Stichting Register Tolken Gebarentaal registreert in Nederland gekwalificeerde tolken Gebarentaal in het Register Tolken Gebarentaal (RTG). Op deze manier bewaakt de Stichting RTG de kwaliteit van Tolken Gebarentaal, omdat ze o.a. opleidingseisen stelt aan tolken die zich in het RTG willen inschrijven. Op de website van de Stichting RTG is te zien welke tolken bij het RTG zijn ingeschreven. Ook zijn op deze site de contactgegevens van de ingeschreven tolken, hun specialisatie en regio waarin ze werken opgenomen. Vanaf 1 januari 2005 zullen ook gediplomeerde schrijftolken in het Register worden opgenomen.
UWV Criteria
De volgende UWV-criteria voor tolkvergoedingen zijn per 1 januari 2009 van kracht. De teksten zijn aangeleverd door het UWV, en vallen niet onder de verantwoordelijheid van de Stichting Plotsdoven. Zij zijn enkel hier gepubliceerd als service aan de website-bezoeker.
Klik hier voor de UWV-criteria