De volgende UWV-criteria voor tolkvergoedingen zijn per 1 januari 2009 van kracht. De teksten zijn aangeleverd door het UWV, en vallen niet onder de verantwoordelijheid van de Stichting Plotsdoven. Zij zijn enkel hier gepubliceerd als service aan de website-bezoeker.

Wijzigen annuleringsvergoeding; gevolgen voor cliënten

Met ingang van 1 januari 2009 zal UWV aan de tolken niet langer een aparte vergoeding geven voor tolkopdrachten, die binnen 48 uur voor de uitvoering van de opdracht zijn geannuleerd.
De reden hiervan is dat UWV het annuleren van de opdracht in eerste instantie als een zaak tussen cliënt (verzekerde) en tolk beschouwt. Er wordt van uitgegaan, dat de leveranciers en de cliëntenorganisaties in onderling overleg afspraken maken in welke situaties de tolk een vergoeding mag eisen van de cliënt en in welke situaties niet en een afspraak over hoe hoog die vergoeding mag zijn.

Hoewel UWV in principe geen partij is in de verhouding tussen cliënt en leverancier en dus ook geen partij in de leveringsvoorwaarden van de leverancier(s), heeft UWV wel een zekere betrokkenheid bij de relatie tussen cliënt en tolk.
UWV erkent de schade, die de tolk kan lijden als gevolg van annuleringen en andere vormen van verliesuren. UWV blijft deze schade vergoeden via de opslag op de normvergoeding per uur.
De tolken krijgen van UWV een opslag overhead bovenop de eigenlijke (inkomens)vergoeding voor feitelijk getolkte uren. Ruim een kwart van deze opslag is met name bestemd als vergoeding voor inconveniënte tijd. Dat begrip is inclusief opdrachten, die binnen 48 uur voor de afgesproken tijd zijn geannuleerd en waarvoor de tolk geen vervangende opdracht heeft kunnen vinden. Deze vergoeding geldt in ieder geval voor situaties waarvoor tolk en verzekerde beiden geen verwijt treft. Dat wil zeggen: de annulering is het gevolg van handelen van de derde partij die bij deze communicatievoorziening altijd is betrokken.

Uitgangspunt hierbij is dat de cliënt op een verantwoorde en redelijke wijze met de mogelijkheid van annuleren omgaat. Het mag niet zo zijn, dat de cliënt op lichtvaardige gronden besluit om weg te blijven van de opdracht en te laat of helemaal geen mededeling doet aan de tolk, dat door een bepaalde oorzaak de opdracht niet kan doorgaan. In deze situatie is het volkomen gerechtvaardigd dat de tolk een rekening van gederfde inkomsten bij de cliënt neerlegt. In extreme gevallen is het acceptabel dat de tolk verdere dienstverlening aan de cliënt weigert. Ook van de zijde van UWV kan bij zo’n vorm van herhaaldelijk onjuist gedrag sanctie worden overwogen.

Met name situaties, zoals de volgende, zijn nimmer verwijtbaar aan de gebruiker van de voorziening:

• als de cliënt op de plaats van de opdracht is verschenen, maar de gesprekspartner van de cliënt (leraar, werkgever, dienstverlener etc) is zonder bericht of met bericht op het laatste moment weggebleven
• als de cliënt door overmacht (verkeersproblemen, plotselinge ziekte of familiegebeurtenissen) zodanig oponthoud heeft, dat hij zonder of met te laat bericht, niet op de plaats van de opdracht verschijnt.

Vanwege de in de vergoeding opgenomen opslag voor inconveniënte tijd acht UWV het niet gewenst dat de tolk de volledige kosten van de niet-geleverde dienst bij de cliënt in rekening brengt. Het is alleen acceptabel een vergoeding te vragen wanneer de cliënt door vergeetachtigheid, nonchalance of ander verwijtbaar gedrag nalaat om de tolk van zijn niet-verschijnen op de hoogte te stellen.

Kort samengevat:

• De vergoeding voor geannuleerde opdrachten blijft in stand, maar wordt op een andere wijze geregeld.
• Als de cliënt een aanvaardbare reden heeft om van de tolkopdracht af te moeten zien of als er externe redenen zijn, waarom de opdracht niet kan doorgaan en de cliënt hiervan onmiddellijk melding maakt bij de tolk, gaat UWV ervan uit, dat de tolk de gederfde inkomsten en de eventueel onnodig gemaakte reiskosten dekt met de aanvullende vergoeding die UWV via de uurvergoeding verstrekt.
• In gevallen, waarin de cliënt een verwijt treft, kan een vergoeding worden afgesproken tussen vertegenwoordigers van enerzijds de cliënten en anderzijds de tolken.

UWV-criteria voor teamtolken

Onder teamtolken wordt verstaan de situatie, waarin twee of meer tolken gelijktijdig beschikbaar zijn, zodat de cliënt zonder onderbreking aan een langdurige werk-, leef- of onderwijsactiviteit kan deelnemen.

Na een periode van proefdraaien op basis van extern opgestelde criteria is gebleken dat deze toepassing binnen de voorziening steeds vaker voorkomt. Het gebruik groeit. Dit leidt snel tot hogere kosten per getolkt uur. Daarom moet zorgvuldig worden gekeken in welke situaties het werkelijk nodig is.
Per het z.g. "normbedragenbesluit 2009" zijn daarvoor criteria vastgelegd, die bij deze nader worden toegelicht.

Uitgangspunt is dat teamtolken normaliter niet wordt ingezet.

Maar iedere regel kent zijn uitzonderingen.
De UWV-richtlijn voor deze uitzonderingen is dat teamtolken alleen kan worden overwogen als de opdracht:

• tenminste langer duurt dan twee uur, én
• niet onderbroken wordt door lunchpauzes en koffiepauzes (de laatste van een kwartier of langer), én
• aantoonbaar niet te onderbreken is voor tolkpauzes (waaronder ook te verstaan korte koffiepauzes), én
• aantoonbaar niet uitvoerbaar is door tolken achtereenvolgens in te zetten.

Derhalve: alleen vergoeding bij zeer hoge uitzondering, en uitsluitend na voorafgaande aanvraag bij en toestemming door UWV.

Bovendien moeten er rekening mee worden gehouden dat het gehele onderwijs is uitgesloten, met uitzondering van enkele specifieke situaties in het onderwijs op HBO- of universitair niveau (met name hoorcolleges, die overigens aan voornoemde criteria voldoen).

Toelichting

In de eerste plaats moet worden gestreefd naar de goedkoopst adequate oplossing. Deze is: twee tolken achtereenvolgens inzetten, zodat per tolkopdracht de maximale belastbaarheid van de tolk niet wordt overschreden.
Dit maakt qua reiskosten niets uit t.o.v. het teamtolken, want daarin declareren ook beide tolken de reis. Het volgtijdelijk inzetten van twee tolken behoeft geen toestemming vooraf – het valt niet onder het begrip "teamtolken".

De criteria voor teamtolken gelden voor alle soorten tolken.

Bij het tolken voor doofblinden zal in het algemeen sneller sprake zijn van de noodzaak tot teamtolken dan in andere situaties, waarin het vergoeden van teamtolken alleen gebeurt bij zeer hoge uitzondering.
Daarom moet vooraf worden aangevraagd en vooraf toestemming zijn verkregen. Is dit niet gebeurd, dan volgt in ieder geval geen vergoeding.

Er moet altijd worden aangevraagd door verzekerde c.q. klant zelf.
De tolk mag daarbij natuurlijk adviseren, maar nooit dwingen.
Als de klant geen inzet wenst van meer dan één tolk tegelijk, dan is de klant medeverantwoordelijk voor bijvoorbeeld het wél houden van tolkpauzes.

De inhoudelijke zwaarte van de opdracht speelt in de afweging voortaan geen overwegende rol meer, omdat dit gebleken is een onmeetbaar criterium te zijn.
Slechts in geval van twijfel op basis van de genoemde criteria kan bij de finale afweging op een aanvraag een rol spelen het feit dat een opdracht aantoonbaar aanzienlijk zwaarder dan de gemiddelde opdracht.

Een aanvraag voor het hoger en universitair onderwijs kan op basis van een verkregen rooster voor een roosterperiode ineens worden gedaan. Alle overige aanvragen moeten per individuele situatie gebeuren.
UWV regelt een snelle behandeling van de aanvragen via een beoordelingspanel op een centraal adres (zie uwv.nl).

Vooralsnog worden de als team tolkende leveranciers ieder vergoed volgens de vergoedingsregeling v.w.b. de uurnorm en de reisvergoeding.
Declaraties voor teamtolken moeten door het team tolken altijd tegelijk worden ingediend, omdat anders het recht van verzekerde dubbel wordt belast.

Aanpassing en vereenvoudiging vergoeding onderwijsopdrachten overdag

Sinds 1 juli 2007 worden doventolkopdrachten in de onderwijssfeer gedeclareerd volgens de zogenaamde "blokkenmethodiek".
Naast de voordelen van deze wijze van vergoeding, te weten:

• administratief eenvoudig uit te voeren, en
• de vergoeding is meer in lijn met het uitgangspunt "alleen getolkte lestijd betalen",

• de kosten per toepassing blijken aanzienlijk hoger te zijn geworden, en
• er zijn vele interpretatiekwesties, met name bij "grensoverschrijdingen"

Grensoverschrijdende interpretatiekwesties
Thans zijn er vier blokken (volgens twee ongelijke definities): ochtenblok, middagblok, "verlengd ochtenblok" en "verlengd middagblok".
Als voorwaarde geldt dat bij een getolkte tijd van tenminste één lesuur binnen een blok het gehele blok declarabel is. Voor uitbreiding naar verlengd blok geldt een aanvullende regel.
Interpretatiekwesties zijn er vooral rondom blokgrensoverschrijdingen.

• Het meest extreme voorbeeld is een tolkopdracht van 12.10 uur tot 13.50 uur. In zowel ochtend- als middagblok is voldaan aan de voorwaarde. Maar het tolken voor in totaal 100 minuten kost zes uurvergoedingen. Dat is een oneigenlijke vergoeding.
• Daarnaast is er discussie bij de overgang van gewoon blok naar verlengd blok.
• Ook zijn voorbeelden bekend van tolken die lange onderwijsopdrachten weigeren, omdat ze er "maar voor drie uur betaald worden". Dit benadeelt de verzekerde rechtstreeks.
• De interpretatiekwesties vragen onevenredig veel tijd van UWV.

Oplossing = aanpassing & vereenvoudiging blokkenmethode
Teneinde de nadelen te elimineren onder behoud van de voordelen, en om de kosten in de hand te kunnen houden, past UWV de blokkenmethode als volgt aan. Bijkomend voordeel is dat deze meteen eenvoudiger en transparanter wordt.

Onder behoud van de overige bepalingen wordt de reguliere tijd, waarbinnen onderwijsopdrachten worden uitgevoerd, te weten van 08.00 uur tot 18.00 uur anders verdeeld (buiten deze tijden: "normale" uurvergoeding, met toeslag).

De tijd wordt als volgt ingedeeld in vijf (qua definitie identieke) blokken:
08:00 - 10:00
10:00 - 12:00
12:00 - 14:00
14:00 - 16:00
16:00 - 18:00
Ieder blok van twee klokuren levert in deze indeling anderhalve normuurvergoeding op.
Voor ieder blok geldt dat het gehele blok declarabel is, zodra daarbinnen minimaal een lesuur (van 50 minuten) is getolkt.
De pendant van het extreme voorbeeld is nu een opdracht van 11.10 uur tot 12.50 uur.
In dit geval "kost" 1 uur 40 min. werkelijk getolkte tijd drie uurtarieven in plaats van zes.

Overige opmerkingen

• Omdat interpretatiekwesties voortaan over veel minder winst of verlies gaan, spelen deze in de uitvoering niet meer een prominente rol.
• Gehandhaafd blijft het uitgangspunt dat het tolkinkomen er (t.o.v. de situatie vóór 1 juli 2007) niet op achteruit gaat.
• De overige definities van de blokkenmethodiek blijven ongewijzigd, waarbij:
  • ultra-korte onderwijs-opdrachten, zoals:
    • totale lengte minder dan vijftig minuten - binnen één blok,
    • lengte meer dan vijftig en maximaal negentig minuten - waarvan in geen enkel blok meer dan vijftig minuten,
    gedeclareerd kunnen worden naar de werkelijk getolkte tijd (in kwartieren) X de uurnormvergoeding.
  • een tolk komt alleen voor een blokvergoeding in aanmerking, wanneer de tolk gedurende het gehele blok voor het uitvoeren van de opdracht beschikbaar is.
  • de afspraak aangaande het niet dubbel declareren van dezelfde tijd blijft van toepassing:
    • binnen de declarabele bloktijd kan niet ook voor een andere opdracht worden gedeclareerd,
    • een andere tolk kan nimmer hetzelfde blok voor dezelfde leerling declareren.
• Van het recht van de cliënt gaan alleen af de werkelijk getolkte lestijden (op te geven exclusief onder meer pauzes en tussenuren; bijzondere activiteiten moeten apart worden toegelicht).
• De minimale lestijd binnen een blok van vijftig minuten kan ook bestaan uit de optelsom van twee delen van lessen, bijvoorbeeld een deel van les 1 aan het begin en een deel van les 2 aan het eind van het blok.

Deze wijze van vergoeden treedt in werking per het "normbedragenbesluit 2009" en geldt op werkdagen van 08.00 – 18.00 uur.
Voor onderwijsopdrachten buiten deze tijden (avond en weekend) geldt de normale vergoedingsregeling: werkelijk getolkte tijd in kwartieren (plus eventuele toeslagen buitengewone werktijd). Ook hierbij is geen vergoeding mogelijk voor pauzes en tussenuren.